Susza w rolnictwie to zjawisko, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej dotyka polsk\u0105 wie\u015b, powoduj\u0105c znaczne straty w plonach, ograniczenie produkcji zwierz\u0119cej oraz pogorszenie jako\u015bci gleb. Cho\u0107 jej wyst\u0119powanie jest w du\u017cej mierze zwi\u0105zane z warunkami klimatycznymi, nie bez znaczenia jest tak\u017ce spos\u00f3b zarz\u0105dzania zasobami wodnymi na terenach zmeliorowanych. Racjonalna gospodarka wodna, realizowana przez w\u0142a\u015bcicieli urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych lub sp\u00f3\u0142ki wodne dzia\u0142aj\u0105ce na danym obszarze, ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na ograniczenie skutk\u00f3w suszy. Obowi\u0105zki w tym zakresie wynikaj\u0105 wprost z przepis\u00f3w prawa, w tym m.in. z art. 441 pkt 3 ppkt 3 ustawy \u2013 Prawo wodne.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z art. 188 ust. 1 Prawa wodnego, w\u0142a\u015bciciele urz\u0105dze\u0144 wodnych<\/strong> \u2013 w tym melioracyjnych \u2013 s\u0105 zobowi\u0105zani do ich utrzymania, co obejmuje eksploatacj\u0119, konserwacj\u0119 i remonty w celu zachowania ich funkcji<\/strong>. Oznacza to, \u017ce urz\u0105dzenia melioracyjne o roli dwufunkcyjnej tj. nawadniaj\u0105co-odwadniaj\u0105ce musz\u0105 by\u0107 utrzymywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Urz\u0105dzenia melioracyjne pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w regulowaniu stosunk\u00f3w wodnych, zar\u00f3wno w kierunku odwadniania, jak i nawadniania gleb, co zosta\u0142o okre\u015blone w art. 195 ww. ustawy.<\/p>\n\n\n\n Utrzymanie urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych wodnych nale\u017cy do w\u0142a\u015bcicieli grunt\u00f3w, na kt\u00f3rych si\u0119 one znajduj\u0105, chyba \u017ce dzia\u0142aj\u0105 tam sp\u00f3\u0142ki wodne \u2013 w\u00f3wczas obowi\u0105zek ten przechodzi na sp\u00f3\u0142k\u0119 wodn\u0105 lub zwi\u0105zek sp\u00f3\u0142ek (art. 205). Je\u015bli obowi\u0105zek ten nie jest wykonywany, Wody Polskie mog\u0105, w drodze decyzji, okre\u015bli\u0107 szczeg\u00f3\u0142owy zakres i terminy wykonania niezb\u0119dnych prac (art. 206).<\/p>\n\n\n\n Utrzymanie urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych ma szczeg\u00f3lne znaczenie na trwa\u0142ych u\u017cytkach zielonych w kontek\u015bcie ochrony gleb organicznych, takich jak gleby torfowe i murszowe (art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych). S\u0105 to gleby wyj\u0105tkowo podatne na degradacj\u0119, zw\u0142aszcza w wyniku osuszania. Dlatego, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 4 tej ustawy, w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w maj\u0105 obowi\u0105zek utrzymania urz\u0105dze\u0144 melioracji szczeg\u00f3\u0142owych w stanie sprawno\u015bci technicznej, aby przeciwdzia\u0142a\u0107 degradacji gleb. <\/p>\n\n\n\n Eksploatacja urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych musi odbywa\u0107 si\u0119 zgodnie z ich pierwotn\u0105 funkcj\u0105 \u2013 w przypadku urz\u0105dze\u0144 nawadniaj\u0105co-odwadniaj\u0105cych oznacza to zapewnienie odpowiedniego uwilgotnienia gleb. Zmiana tej funkcji, np. na wy\u0142\u0105cznie odwadniaj\u0105c\u0105, jest niezgodna z prawem i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, gdy\u017c stanowi szczeg\u00f3lne korzystanie z w\u00f3d (art. 34 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Co istotne, w przypadku oddzia\u0142ywania takiego urz\u0105dzenia na gleby organiczne, uzyskanie takiego pozwolenia mo\u017ce by\u0107 niemo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na nadrz\u0119dn\u0105 potrzeb\u0119 ich ochrony.<\/p>\n\n\n\n Niedope\u0142nienie obowi\u0105zk\u00f3w w zakresie utrzymania urz\u0105dze\u0144 wodnych podlega karze grzywny od 1000 do 7500 z\u0142, zgodnie z art. 477 pkt 6 Prawa wodnego. Je\u015bli zaniedbania te prowadz\u0105 do degradacji gleb, w tym szczeg\u00f3lnie gleb organicznych, w\u0142a\u015bciciel grunt\u00f3w mo\u017ce zosta\u0107 zobowi\u0105zany do rekultywacji tych grunt\u00f3w na w\u0142asny koszt (art. 20 ustawy o ochronie grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych).<\/p>\n\n\n\n W przypadku szk\u00f3d takich jak obni\u017cenie warto\u015bci u\u017cytkowej gleb lub spadek plon\u00f3w, w\u0142a\u015bciciel gruntu b\u0119d\u0105cy cz\u0142onkiem sp\u00f3\u0142ki wodnej mo\u017ce rozwa\u017cy\u0107 dochodzenie roszcze\u0144 od tej sp\u00f3\u0142ki. Sp\u00f3\u0142ki wodne, jako podmioty odpowiedzialne za utrzymanie system\u00f3w melioracyjnych (gdy dzia\u0142aj\u0105 na danym terenie), ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 cywiln\u0105 za nienale\u017cyte wykonanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w. W takim przypadku roszczenie mo\u017ce by\u0107 oparte na art. 471 Kodeksu cywilnego \u2013 odpowiedzialno\u015b\u0107 kontraktowa za niewykonanie lub nienale\u017cyte wykonanie zobowi\u0105zania. Cz\u0142onek sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ry op\u0142aca sk\u0142adki i nie otrzyma\u0142 nale\u017cytej us\u0142ugi w zakresie utrzymania systemu melioracyjnego, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 z pozwem o odszkodowanie za poniesione straty.<\/p>\n\n\n\n Skuteczna ochrona gleb rolnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci gleb organicznych, oraz utrzymanie sprawno\u015bci urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych wymaga aktywnego udzia\u0142u organ\u00f3w administracji publicznej. Ustawodawca przewidzia\u0142 konkretne kompetencje w tym zakresie dla W\u00f3d Polskich<\/strong>, w\u00f3jta (burmistrza, prezydenta miasta)<\/strong> oraz starosty<\/strong> \u2013 ka\u017cdy z tych organ\u00f3w pe\u0142ni okre\u015blon\u0105 rol\u0119 w systemie nadzoru i kontroli.<\/p>\n\n\n\n Na mocy art. 206 Prawa wodnego<\/strong>, je\u015bli w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w lub sp\u00f3\u0142ki wodne nie realizuj\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z art. 205 (czyli nie utrzymuj\u0105 urz\u0105dze\u0144 melioracji wodnych w nale\u017cytym stanie), Wody Polskie<\/strong> mog\u0105 \u2013 w drodze decyzji administracyjnej \u2013 okre\u015bli\u0107 szczeg\u00f3\u0142owy zakres i terminy wykonania tych obowi\u0105zk\u00f3w. Zakres ten ustalany jest proporcjonalnie do korzy\u015bci odnoszonych przez w\u0142a\u015bcicieli grunt\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Oznacza to, \u017ce Wody Polskie pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 egzekucyjn\u0105<\/strong> \u2013 mog\u0105 nakaza\u0107 podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 utrzymaniowych, je\u017celi obowi\u0105zki te s\u0105 zaniedbywane. Jednocze\u015bnie Wody Polskie maj\u0105 obowi\u0105zek kierowa\u0107 si\u0119 zasadami zr\u00f3wnowa\u017conego gospodarowania wodami (art. 9 i 10 ustawy), a wi\u0119c dba\u0107 m.in. o ochron\u0119 gleb i ograniczanie skutk\u00f3w suszy.<\/p>\n\n\n\n Na podstawie art. 15 ustawy o ochronie grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych<\/strong>, w\u00f3jt<\/strong> mo\u017ce, w przypadku degradacji gleb spowodowanej win\u0105 w\u0142a\u015bciciela grunt\u00f3w, nakaza\u0107 wykonanie odpowiednich zabieg\u00f3w przeciwdzia\u0142aj\u0105cych dalszym szkodom<\/strong>, a w przypadku ich niewykonania \u2013 zleci\u0107 ich wykonanie zast\u0119pcze na koszt w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n\n\n\n Ten przepis daje organowi gminy realny instrument do ochrony gleb przed degradacj\u0105, tak\u017ce w sytuacjach, gdy zaniedbania w utrzymaniu system\u00f3w melioracyjnych wp\u0142ywaj\u0105 negatywnie na stan grunt\u00f3w \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci na obszarach wra\u017cliwych, takich jak gleby organiczne.<\/p>\n\n\n\n Kluczow\u0105 rol\u0119 w nadzorze nad sp\u00f3\u0142kami wodnymi pe\u0142ni starosta<\/strong>, co wynika z art. 462 ustawy \u2013 Prawo wodne<\/strong>, zgodnie z kt\u00f3rym:<\/p>\n\n\n\n Art. 462.<\/strong> Starosta wykonuje zadania z zakresu administracji rz\u0105dowej i sprawuje nadz\u00f3r administracyjny oraz kontrol\u0119 zgodno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142ki wodnej z przepisami prawa i statutem sp\u00f3\u0142ki<\/strong>. W praktyce sprowadza si\u0119 to do czysto formalnych zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 sp\u00f3\u0142ki jak zatwierdzanie statut\u00f3w czy kontrola zgodno\u015bci podejmowanych uchwa\u0142. Jednak przepis wskazuje na du\u017co bardziej szeroki zakres nadzoru i kontroli, co uprawnia starost\u0119 do szerokiego oddzia\u0142ywania na dzia\u0142alno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142ek wodnych. Dzi\u0119ki tym kompetencjom starosta powinien pe\u0142ni\u0107 istotn\u0105 funkcj\u0119 w zapewnieniu efektywnego funkcjonowania system\u00f3w melioracyjnych<\/strong>, co ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na zapobieganie degradacji gleb, racjonalne gospodarowanie wod\u0105 i przeciwdzia\u0142anie suszy.<\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno Wody Polskie<\/strong>, jak i organy samorz\u0105du terytorialnego<\/strong> (w\u00f3jt i starosta), posiadaj\u0105 instrumenty umo\u017cliwiaj\u0105ce interwencj\u0119 w sytuacjach zagro\u017cenia dla \u015brodowiska lub w razie zaniedba\u0144 w zakresie utrzymania urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych. W szczeg\u00f3lno\u015bci starosta<\/strong>, jako organ nadzoru nad sp\u00f3\u0142kami wodnymi, odgrywa centraln\u0105 rol\u0119 w zapewnieniu zgodno\u015bci ich dzia\u0142ania z prawem i realizacj\u0105 zada\u0144 na rzecz ochrony rolniczego krajobrazu wodnego. Efektywna wsp\u00f3\u0142praca i aktywno\u015b\u0107 tych organ\u00f3w jest warunkiem skutecznej ochrony zasob\u00f3w wodnych i gleb, szczeg\u00f3lnie w dobie nasilaj\u0105cych si\u0119 skutk\u00f3w zmian klimatycznych i problemu suszy w rolnictwie.yjnych, a w konsekwencji dochodzi do strat \u015brodowiskowych (np. degradacji gleb organicznych) lub gospodarczych (np. zmniejszenia plon\u00f3w). Cz\u0142onek sp\u00f3\u0142ki mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do starosty z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli, je\u015bli ma uzasadnione podejrzenie nieprawid\u0142owo\u015bci w dzia\u0142aniu sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n Systemy melioracyjne nawadniaj\u0105co-odwaniaj\u0105ce, s\u0142u\u017c\u0105ce do zapobiegania wyst\u0119powaniu suszy w obszarach ich oddzia\u0142ywania najcz\u0119\u015bciej funkcjonuj\u0105 jako zintegrowane uk\u0142ady hydrotechniczne, kt\u00f3rych sprawno\u015b\u0107 zale\u017cy od kompleksowej konserwacji ca\u0142ej sieci i w\u0142a\u015bciwej eksploatacji. W takich przypadkach indywidualny w\u0142a\u015bciciel gruntu nie jest w stanie samodzielnie utrzyma\u0107 ca\u0142ego systemu \u2013 st\u0105d istotna rola sp\u00f3\u0142ek wodnych. Je\u015bli sp\u00f3\u0142ka wodna nie wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w i w konsekwencji dochodzi do degradacji grunt\u00f3w lub strat w plonach, odpowiedzialno\u015b\u0107 mo\u017ce ponie\u015b\u0107 sama sp\u00f3\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n Racjonalne gospodarowanie wod\u0105, szczeg\u00f3lnie na terenach zmeliorowanych, jest jednym z filar\u00f3w przeciwdzia\u0142ania skutkom suszy w rolnictwie. W\u0142a\u015bciwe u\u017cytkowanie i utrzymanie urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych to obowi\u0105zek wynikaj\u0105cy zar\u00f3wno z Prawa wodnego, jak i ustawy o ochronie grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych. Nieprzestrzeganie tych regulacji skutkuje nie tylko konsekwencjami administracyjnymi, ale r\u00f3wnie\u017c cywilnymi i finansowymi \u2013 zar\u00f3wno dla w\u0142a\u015bcicieli grunt\u00f3w, jak i sp\u00f3\u0142ek wodnych. Szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 powinny zosta\u0107 obj\u0119te gleby organiczne, kt\u00f3rych zachowanie w dobrym stanie wymaga odpowiednio utrzymanego systemu melioracyjnego zapewniaj\u0105cego w\u0142a\u015bciwy poziom uwilgotnienia. Jakiekolwiek dzia\u0142ania prowadz\u0105ce do ich degradacji musz\u0105 by\u0107 uznawane za sprzeczne z prawem i skutkowa\u0107 obowi\u0105zkiem rekultywacji oraz odpowiedzialno\u015bci\u0105 za powsta\u0142e szkody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Susza w rolnictwie to zjawisko, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej dotyka polsk\u0105 wie\u015b, powoduj\u0105c znaczne straty w plonach, ograniczenie produkcji zwierz\u0119cej oraz pogorszenie jako\u015bci gleb. Cho\u0107 jej wyst\u0119powanie jest w du\u017cej mierze zwi\u0105zane z warunkami klimatycznymi, nie bez znaczenia jest tak\u017ce spos\u00f3b zarz\u0105dzania zasobami wodnymi na terenach zmeliorowanych. Racjonalna gospodarka wodna, realizowana przez w\u0142a\u015bcicieli urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych lub…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":88,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26\/revisions\/83"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\nUrz\u0105dzenia melioracyjne a ochrona gleb organicznych<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\nSkutki prawne zaniedba\u0144 w utrzymaniu urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\nRola organ\u00f3w publicznych<\/h3>\n\n\n\n
Wody Polskie \u2013 nadz\u00f3r nad wykonywaniem obowi\u0105zk\u00f3w utrzymaniowych<\/h6>\n\n\n\n
W\u00f3jt, burmistrz, prezydent miasta \u2013 ochrona gleb przed degradacj\u0105<\/h6>\n\n\n\n
Starosta \u2013 nadz\u00f3r nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 sp\u00f3\u0142ek wodnych<\/h6>\n\n\n\n
\n
Nadz\u00f3r i kontrol\u0119 nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 sp\u00f3\u0142ki wodnej sprawuje w\u0142a\u015bciwy miejscowo starosta.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\nMelioracja jako system i odpowiedzialno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142ek wodnych<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\nPodsumowanie<\/h3>\n\n\n\n