{"id":240,"date":"2026-08-08T10:29:58","date_gmt":"2026-08-08T10:29:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/?p=240"},"modified":"2026-08-08T10:31:14","modified_gmt":"2026-08-08T10:31:14","slug":"rzeki-bez-zrodel-czyli-o-przyczynach-suszy-i-powodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/2026\/08\/08\/rzeki-bez-zrodel-czyli-o-przyczynach-suszy-i-powodzi\/","title":{"rendered":"RZEKI BEZ \u0179R\u00d3DE\u0141, CZYLI O PRZYCZYNACH SUSZY I POWODZI"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jedna z najwa\u017cniejszych przyczyn narastaj\u0105cych problem\u00f3w z susz\u0105 i powodziami tkwi nie w samych rzekach, lecz w ich zlewniach oraz w funkcjonowaniu rozleg\u0142ego, niesterowalnego systemu melioracji odwadniaj\u0105cej. System ten wymaga przeprojektowania i stopniowego dostosowania do nowych wyzwa\u0144 klimatycznych. Powinien umo\u017cliwia\u0107 regulowanie, spowalnianie lub okresowe zatrzymywanie odp\u0142ywu wody do rzek, a tak\u017ce jej retencjonowanie i cz\u0119\u015bciowe oczyszczanie. Oznacza to, \u017ce o suszach i powodziach w znacznie wi\u0119kszym stopniu decyduje spos\u00f3b gospodarowania wod\u0105 w zlewniach ni\u017c samo zarz\u0105dzanie korytami rzek, kt\u00f3re powinno by\u0107 ograniczone do niezb\u0119dnego minimum.<\/p>\n\n\n\n

Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 rzek wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego utraci\u0142a swoje naturalne \u017ar\u00f3d\u0142a lub naturalne zasilanie \u017ar\u00f3dliskowe. Obecnie wiele ciek\u00f3w rozpoczyna sw\u00f3j bieg przy rowach drogowych, wylotach system\u00f3w melioracyjnych lub kana\u0142ach odprowadzaj\u0105cych wody opadowe. Cho\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o stanowi pocz\u0105tek rzeki, o jej dalszym istnieniu decyduje przede wszystkim zasilanie wodami powierzchniowymi, podpowierzchniowymi i podziemnymi.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesne zlewnie s\u0105 w du\u017cej mierze pokryte rozleg\u0142ymi systemami melioracyjnymi. Tworz\u0105 je tysi\u0105ce kilometr\u00f3w dren\u00f3w odprowadzaj\u0105cych wody podpowierzchniowe oraz g\u0119sta sie\u0107 row\u00f3w przejmuj\u0105cych sp\u0142yw powierzchniowy i cz\u0119\u015bciowo podpowierzchniowy. Oznacza to, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wody p\u0142yn\u0105cej w naszych rzekach pochodzi z system\u00f3w melioracyjnych. Jednocze\u015bnie system ten bardzo skutecznie odprowadza wod\u0119 poza zlewni\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Efekty tego zjawiska s\u0105 szczeg\u00f3lnie widoczne podczas d\u0142ugotrwa\u0142ych okres\u00f3w bezopadowych. Wiele niewielkich rzek po okresie wiosennym ca\u0142kowicie zanika, a w pozosta\u0142ych obserwujemy bardzo niskie stany wody. To w\u0142a\u015bnie wtedy najlepiej wida\u0107, jak niewielki udzia\u0142 w zasilaniu wielu rzek maj\u0105 dzi\u015b naturalne wody podziemne.<\/p>\n\n\n\n

Rzeki zachowuj\u0105ce bardziej naturalny charakter to przede wszystkim te, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 w lasach lub kt\u00f3re przep\u0142ywaj\u0105 przez rozleg\u0142e kompleksy le\u015bne. Lasy sprzyjaj\u0105 infiltracji i magazynowaniu wody, dzi\u0119ki czemu zasilanie ciek\u00f3w jest bardziej stabilne nawet podczas suszy. Niestety takich rzek w wojew\u00f3dztwie \u0142\u00f3dzkim pozosta\u0142o niewiele.<\/p>\n\n\n\n

Melioracja odwadniaj\u0105ca przynosi rolnictwu wymierne korzy\u015bci. Dzi\u0119ki niej grunty szybciej przesychaj\u0105 po zimie, co umo\u017cliwia wcze\u015bniejsze rozpocz\u0119cie prac polowych oraz zapewnia odpowiednie warunki powietrzno-wodne dla rozwoju ro\u015blin. Korzystamy z tego wszyscy poprzez wy\u017csz\u0105 i bardziej stabiln\u0105 produkcj\u0119 \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie ten sam system powoduje bardzo szybkie odprowadzenie ogromnych ilo\u015bci wody z ca\u0142ych zlewni. Woda trafia do prostych, wyregulowanych koryt rzek i w kr\u00f3tkim czasie odp\u0142ywa do Ba\u0142tyku. Podczas intensywnych opad\u00f3w sprzyja to powstawaniu gwa\u0142townych fal wezbraniowych i lokalnych powodzi, natomiast w okresach bezdeszczowych prowadzi do pog\u0142\u0119biania suszy oraz post\u0119puj\u0105cego stepowienia krajobrazu. Najwi\u0119kszym problemem nie jest wi\u0119c sama melioracja, lecz brak mo\u017cliwo\u015bci sterowania odp\u0142ywem i zatrzymywania wody tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.<\/p>\n\n\n\n

O melioracji odwadniaj\u0105cej m\u00f3wi si\u0119 zaskakuj\u0105co rzadko. Rowy s\u0105 widoczne dla ka\u017cdego, natomiast wi\u0119kszo\u015b\u0107 systemu stanowi\u0105 ukryte pod ziemi\u0105 ruroci\u0105gi drenarskie. To w\u0142a\u015bnie one w ogromnym stopniu decyduj\u0105 o obiegu wody w krajobrazie, cho\u0107 na co dzie\u0144 pozostaj\u0105 niewidoczne.<\/p>\n\n\n\n

Oceniaj\u0105c wp\u0142yw melioracji, nale\u017cy patrze\u0107 na ni\u0105 w skali ca\u0142ego dorzecza, a nie wy\u0142\u0105cznie pojedynczej zlewni. Zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, gdy szybkie odprowadzenie wody z ni\u017cej po\u0142o\u017conych teren\u00f3w przed nadej\u015bciem fali powodziowej z g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci dorzecza mo\u017ce ograniczy\u0107 skutki powodzi. Oznacza to, \u017ce melioracja nie zawsze dzia\u0142a niekorzystnie. Problem polega jednak na tym, \u017ce przy braku sterowania systemem jego wp\u0142yw na susz\u0119 i powodzie jest w du\u017cej mierze przypadkowy i zale\u017cy od przebiegu warunk\u00f3w pogodowych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedna z najwa\u017cniejszych przyczyn narastaj\u0105cych problem\u00f3w z susz\u0105 i powodziami tkwi nie w samych rzekach, lecz w ich zlewniach oraz w funkcjonowaniu rozleg\u0142ego, niesterowalnego systemu melioracji odwadniaj\u0105cej. System ten wymaga przeprojektowania i stopniowego dostosowania do nowych wyzwa\u0144 klimatycznych. Powinien umo\u017cliwia\u0107 regulowanie, spowalnianie lub okresowe zatrzymywanie odp\u0142ywu wody do rzek, a tak\u017ce jej retencjonowanie i cz\u0119\u015bciowe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":241,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":243,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions\/243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}