W debacie dotycz\u0105cej gospodarowania wod\u0105 poj\u0119cie \u201eretencji\u201d jest zazwyczaj przedstawiane jako jednoznacznie pozytywne. Im wi\u0119cej wody zatrzymamy, tym lepiej \u2014 takie uproszczenie coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 zar\u00f3wno w dyskusji publicznej, jak i przy planowaniu konkretnych inwestycji. <\/p>\n\n\n\n
Tymczasem z punktu widzenia gospodarki wodnej samo zatrzymanie wody nie mo\u017ce by\u0107 celem nadrz\u0119dnym. Retencja jest narz\u0119dziem zarz\u0105dzania zasobami wodnymi<\/strong>, a jej zasadno\u015b\u0107 powinna wynika\u0107 z celu, kt\u00f3remu ma s\u0142u\u017cy\u0107. <\/p>\n\n\n\n Inaczej nale\u017cy ocenia\u0107 retencj\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ograniczaniu ryzyka powodziowego, inaczej retencj\u0119 dla rolnictwa, ochrony ekosystem\u00f3w, zasilania w\u00f3d podziemnych, poprawy mikroklimatu czy zabezpieczenia zasob\u00f3w wody na okres suszy. Poszczeg\u00f3lne funkcje mog\u0105 si\u0119 wzajemnie uzupe\u0142nia\u0107, ale mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pozostawa\u0107 ze sob\u0105 w konflikcie.<\/p>\n\n\n\n Dlatego zamiast pyta\u0107 wy\u0142\u0105cznie: \u201eile wody mo\u017cemy zretencjonowa\u0107?\u201d<\/strong>, powinni\u015bmy najpierw odpowiedzie\u0107 na inne pytania:<\/p>\n\n\n\n Po co zatrzymujemy wod\u0119, gdzie jest ona najbardziej potrzebna, komu ma s\u0142u\u017cy\u0107, jak d\u0142ugo mo\u017cemy j\u0105 zatrzyma\u0107, jaki b\u0119dzie koszt jej zgromadzenia i wykorzystania oraz jakie skutki hydrologiczne i \u015brodowiskowe spowoduje realizacja danej inwestycji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwalaj\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 retencj\u0119 efektywn\u0105 od inwestycji, kt\u00f3ra jedynie zwi\u0119ksza nominaln\u0105 pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w, nie rozwi\u0105zuj\u0105c rzeczywistego problemu deficytu wody.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda decyzja dotycz\u0105ca retencjonowania wody powinna wynika\u0107 z kompleksowego planu gospodarowania wod\u0105 w zlewni<\/strong>, uwzgl\u0119dniaj\u0105cego jej rzeczywisty bilans wodny, lokalne uwarunkowania hydrologiczne i hydrogeologiczne, potrzeby u\u017cytkownik\u00f3w oraz \u015brodowiskowe i gospodarcze skutki podejmowanych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n Niestety, obecne dokumenty planistyczne dotycz\u0105ce gospodarowania wodami w Polsce nie tworz\u0105 wystarczaj\u0105cych podstaw do podejmowania na poziomie lokalnym skoordynowanych decyzji inwestycyjnych w zakresie racjonalnej retencji, szczeg\u00f3lnie na obszarach rolniczych wyposa\u017conych w systemy melioracyjne. Brakuje mechanizmu, kt\u00f3ry pozwala\u0142by prze\u0142o\u017cy\u0107 cele gospodarki wodnej w skali zlewni na konkretne dzia\u0142ania s\u0142u\u017c\u0105ce przechwytywaniu, magazynowaniu i ponownemu wykorzystaniu w\u00f3d odprowadzanych przez systemy melioracyjne.<\/p>\n\n\n\n Osobnym, niezwykle istotnym problemem jest ograniczona zdolno\u015b\u0107 organizacyjna, finansowa i prawna sp\u00f3\u0142ek wodnych<\/strong> do realizacji tego rodzaju przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. W obecnych uwarunkowaniach ich sprawczo\u015b\u0107 inwestycyjna jest na tyle ograniczona, \u017ce realizacja bardziej z\u0142o\u017conych projekt\u00f3w retencyjnych staje si\u0119 w praktyce niemo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n Dlatego samo zwi\u0119kszanie \u015brodk\u00f3w finansowych przeznaczanych na retencj\u0119 nie rozwi\u0105\u017ce problemu. Nawet najwi\u0119ksze programy dotacyjne nie b\u0119d\u0105 skuteczne, je\u017celi podmioty, kt\u00f3re mog\u0142yby realizowa\u0107 lokaln\u0105 retencj\u0119, nie otrzymaj\u0105 odpowiednich kompetencji, narz\u0119dzi prawnych oraz stabilnych podstaw organizacyjnych do dzia\u0142ania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przypadku sp\u00f3\u0142ek wodnych potrzebujemy wi\u0119c nie tylko pieni\u0119dzy. Potrzebujemy przede wszystkim zmian systemowych, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 im normalne funkcjonowanie, podejmowanie decyzji inwestycyjnych i rzeczywiste uczestnictwo w gospodarowaniu wod\u0105 w zlewni<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Pod poj\u0119ciem retencji kryje si\u0119 wiele r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w. Mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 mi\u0119dzy innymi o retencji glebowej, krajobrazowej, powierzchniowej, zbiornikowej, korytowej, mokrad\u0142owej czy o retencji zwi\u0105zanej z infiltracj\u0105 i zasilaniem zasob\u00f3w w\u00f3d podziemnych.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia rolnictwa szczeg\u00f3lnie istotne jest rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy retencj\u0105 u\u017cyteczn\u0105<\/strong>, czyli zasobem wody mo\u017cliwym do wykorzystania w okresie rzeczywistego zapotrzebowania, a samym faktem czasowego zgromadzenia okre\u015blonej obj\u0119to\u015bci wody.<\/p>\n\n\n\n Milion metr\u00f3w sze\u015bciennych pojemno\u015bci zbiornikowej nie musi oznacza\u0107 miliona metr\u00f3w sze\u015bciennych dost\u0119pnej wody.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 straty wynikaj\u0105ce z parowania, infiltracji, wymaganej pojemno\u015bci martwej zbiornika, ogranicze\u0144 eksploatacyjnych, jako\u015bci wody, dost\u0119pno\u015bci zasobu w okresie krytycznym oraz koszt\u00f3w transportu wody do miejsca jej wykorzystania.<\/p>\n\n\n\n Dlatego podstaw\u0105 projektowania system\u00f3w retencyjnych powinien by\u0107 rzeczywisty bilans wodny<\/strong>, a nie wy\u0142\u0105cznie nominalna pojemno\u015b\u0107 projektowanych obiekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Problem staje si\u0119 szczeg\u00f3lnie widoczny w przypadku rolnictwa. Zapotrzebowanie na wod\u0119 do nawodnie\u0144 jest bardzo du\u017ce, poniewa\u017c nawet niewielka dawka nawodnieniowa zastosowana na du\u017cej powierzchni oznacza konieczno\u015b\u0107 dysponowania znaczn\u0105 obj\u0119to\u015bci\u0105 wody.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowo 1 mm opadu na powierzchni jednego hektara odpowiada oko\u0142o 10 m\u00b3 wody. Oznacza to, \u017ce dostarczenie zaledwie 30 mm wody na 1000 ha wymaga oko\u0142o 300 tys. m\u00b3 wody<\/strong>, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c strat zwi\u0105zanych z magazynowaniem i dystrybucj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi taki zabieg trzeba powt\u00f3rzy\u0107 kilkukrotnie w okresie wegetacyjnym, wymagane obj\u0119to\u015bci szybko osi\u0105gaj\u0105 warto\u015bci liczone w milionach metr\u00f3w sze\u015bciennych.<\/p>\n\n\n\n Pokazuje to skal\u0119 problemu. Projektuj\u0105c zbiornik dla potrzeb rolnictwa, nie wystarczy okre\u015bli\u0107 jego pojemno\u015bci. Trzeba odpowiedzie\u0107 na pytanie, jak\u0105 powierzchni\u0119 upraw rzeczywi\u015bcie b\u0119dzie mo\u017cna zabezpieczy\u0107 zgromadzon\u0105 wod\u0105 i przez jaki okres<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce bowiem powsta\u0107 kosztowna infrastruktura, kt\u00f3rej zasoby podczas rzeczywistej suszy oka\u017c\u0105 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce nawet dla niewielkiej cz\u0119\u015bci obszaru, dla kt\u00f3rego zosta\u0142a zaplanowana.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cdy projekt retencji rolniczej powinien zatem uwzgl\u0119dnia\u0107 co najmniej kilka powi\u0105zanych element\u00f3w: wielko\u015b\u0107 i zmienno\u015b\u0107 zasilania, prawdopodobie\u0144stwo nape\u0142nienia zbiornika, zapotrzebowanie wodne upraw, straty na parowanie i infiltracj\u0119, jako\u015b\u0107 zgromadzonej wody oraz koszty jej dystrybucji.<\/p>\n\n\n\n Ten ostatni element jest cz\u0119sto niedoceniany.<\/p>\n\n\n\n Woda zgromadzona w zbiorniku ma ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105, je\u017celi jej doprowadzenie do gospodarstw wymaga budowy rozleg\u0142ej sieci ruroci\u0105g\u00f3w, przepompowni i infrastruktury energetycznej. Dlatego ekonomika retencji rolniczej powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 nie tylko koszt budowy zbiornika, lecz pe\u0142ny koszt dostarczenia metra sze\u015bciennego wody do miejsca, w kt\u00f3rym zostanie ona rzeczywi\u015bcie wykorzystana<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Istotne jest r\u00f3wnie\u017c to, czy \u017ar\u00f3d\u0142o zasilania umo\u017cliwia odnawianie zasobu. Zbiornik bez odpowiednio pewnego zasilania mo\u017ce mie\u0107 du\u017c\u0105 pojemno\u015b\u0107 nominaln\u0105, ale niewielk\u0105 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jednym z obszar\u00f3w, kt\u00f3re powinny by\u0107 szczeg\u00f3lnie dok\u0142adnie analizowane pod k\u0105tem rozwoju retencji rolniczej, s\u0105 tereny wyposa\u017cone w systemy melioracyjne i drenarskie.<\/p>\n\n\n\n Historycznie znaczna cz\u0119\u015b\u0107 system\u00f3w melioracyjnych by\u0142a projektowana przede wszystkim w celu odprowadzania nadmiaru wody<\/strong>. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza teren\u00f3w o ma\u0142ej przepuszczalno\u015bci grunt\u00f3w, wysokim uwilgotnieniu oraz okresowym nadmiarze wody utrudniaj\u0105cym prowadzenie prac rolniczych.<\/p>\n\n\n\n Systemy drenarskie spe\u0142ni\u0142y swoj\u0105 funkcj\u0119 produkcyjn\u0105, jednak w obecnych warunkach coraz wi\u0119kszego znaczenia nabiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u015bcia od jednostronnego odwadniania do regulowanego gospodarowania odp\u0142ywem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Woda odprowadzana drenami i rowami nie zawsze powinna by\u0107 mo\u017cliwie szybko transportowana poza zlewni\u0119. W wielu lokalizacjach cz\u0119\u015b\u0107 tego odp\u0142ywu mo\u017cna okresowo zatrzymywa\u0107 w lokalnych zbiornikach, obni\u017ceniach terenowych lub odpowiednio sterowanych systemach melioracyjnych.<\/p>\n\n\n\n Takie rozwi\u0105zanie posiada istotn\u0105 przewag\u0119: wykorzystuje wod\u0119, kt\u00f3ra ju\u017c wyst\u0119puje na danym obszarze jako okresowy nadmiar i kt\u00f3ra bez ingerencji zosta\u0142aby odprowadzona dalej.<\/p>\n\n\n\n Lokalizacja zbiornik\u00f3w w obr\u0119bie system\u00f3w drenarskich mo\u017ce by\u0107 korzystna z kilku powod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Po pierwsze, zbiornik mo\u017ce otrzymywa\u0107 zasilanie z powierzchni znacznie wi\u0119kszej ni\u017c jego w\u0142asna powierzchnia. System drenarski dzia\u0142a w tym przypadku jako infrastruktura zbieraj\u0105ca okresowy nadmiar wody z cz\u0119\u015bci zlewni.<\/p>\n\n\n\n Po drugie, na wielu obszarach zmeliorowanych wyst\u0119puj\u0105 grunty o stosunkowo ma\u0142ej przepuszczalno\u015bci. W sprzyjaj\u0105cych warunkach geologicznych mo\u017ce to ogranicza\u0107 straty infiltracyjne i zmniejsza\u0107 koszt koniecznego uszczelnienia zbiornika.<\/p>\n\n\n\n Po trzecie, przechwycenie cz\u0119\u015bci odp\u0142ywu drenarskiego ogranicza szybki odp\u0142yw wody poza lokaln\u0105 zlewni\u0119.<\/p>\n\n\n\n Powstaje w ten spos\u00f3b mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia rozproszonego systemu ma\u0142ej retencji<\/strong>, w kt\u00f3rym wiele niewielkich obiekt\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuje z istniej\u0105c\u0105 sieci\u0105 melioracyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie chodzi przy tym o ca\u0142kowite zatrzymanie odp\u0142ywu. System musi zachowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpiecznego odprowadzenia nadmiaru wody w okresach, w kt\u00f3rych jej ilo\u015b\u0107 przekracza zdolno\u015bci retencyjne terenu.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce s\u0105 rozwi\u0105zania wielofunkcyjne. Lokalny zbiornik przechwytuj\u0105cy odp\u0142yw z systemu drenarskiego mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 jednocze\u015bnie kilka funkcji.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o wody dla nawodnie\u0144, spowalnia\u0107 odp\u0142yw ze zlewni, zwi\u0119ksza\u0107 udzia\u0142 lokalnego parowania i ewapotranspiracji w bilansie wodnym, tworzy\u0107 siedliska wodne i wodno-b\u0142otne oraz \u2014 przy odpowiednim zaprojektowaniu \u2014 uczestniczy\u0107 we wst\u0119pnym oczyszczaniu w\u00f3d odp\u0142ywaj\u0105cych z teren\u00f3w rolniczych.<\/p>\n\n\n\n Jest to szczeg\u00f3lnie istotne ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania w odp\u0142ywie rolniczym zwi\u0105zk\u00f3w azotu i fosforu oraz zawiesin.<\/p>\n\n\n\n Odpowiednio zaprojektowany uk\u0142ad zbiornika, stref ro\u015blinno\u015bci i mokrade\u0142 mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 czas retencji wody oraz sprzyja\u0107 procesom sedymentacji, poboru biogen\u00f3w przez ro\u015blinno\u015b\u0107 i przemianom azotu.<\/p>\n\n\n\n Takie podej\u015bcie pozwala spojrze\u0107 na zbiornik nie jako na zwyk\u0142y magazyn, ale jako na element systemu gospodarowania wod\u0105 w zlewni rolniczej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W klasycznym bilansie zbiornika parowanie jest strat\u0105 zasobu, poniewa\u017c zmniejsza ilo\u015b\u0107 wody mo\u017cliwej do wykorzystania.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia lokalnego obiegu wody sytuacja jest jednak bardziej z\u0142o\u017cona.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi alternatyw\u0105 dla lokalnego zatrzymania wody jest jej szybkie odprowadzenie systemem drenarskim do cieku i dalej poza zlewni\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 wody pozostaj\u0105ca w lokalnym obiegu i powracaj\u0105ca do atmosfery poprzez parowanie oraz ewapotranspiracj\u0119 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na warunki mikroklimatyczne bezpo\u015bredniego otoczenia.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to, \u017ce nale\u017cy budowa\u0107 zbiorniki wy\u0142\u0105cznie po to, aby zwi\u0119ksza\u0107 parowanie. Pokazuje natomiast, \u017ce ocenianie gospodarki wodnej tylko na podstawie obj\u0119to\u015bci wody znajduj\u0105cej si\u0119 w zbiorniku mo\u017ce prowadzi\u0107 do b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy analizowa\u0107 ca\u0142y lokalny bilans wodny i drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 woda przeby\u0142aby w przypadku braku inwestycji<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci wymagaj\u0105 zbiorniki wykonywane na terenach o du\u017cej przepuszczalno\u015bci grunt\u00f3w oraz na obszarach, gdzie zwierciad\u0142o w\u00f3d podziemnych znajduje si\u0119 p\u0142ytko.<\/p>\n\n\n\n Samo wykonanie zag\u0142\u0119bienia, w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 woda, nie oznacza automatycznie zwi\u0119kszenia zasob\u00f3w wodnych danego obszaru.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi dno zbiornika przecina zwierciad\u0142o w\u00f3d podziemnych, powstaje bezpo\u015bredni kontakt pomi\u0119dzy zbiornikiem a warstw\u0105 wodono\u015bn\u0105. Otwarta powierzchnia wody zostaje nast\u0119pnie poddana intensywnemu parowaniu.<\/p>\n\n\n\n W okre\u015blonych warunkach hydrogeologicznych mo\u017ce to oznacza\u0107, \u017ce obiekt nie tyle magazynuje dodatkow\u0105 wod\u0119, ile zwi\u0119ksza straty wody podziemnej poprzez parowanie z otwartego lustra wody<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W s\u0105siedztwie zbiornika mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c doj\u015b\u0107 do lokalnej zmiany po\u0142o\u017cenia zwierciad\u0142a w\u00f3d podziemnych i kierunk\u00f3w przep\u0142ywu.<\/p>\n\n\n\n Dlatego przed budow\u0105 takich obiekt\u00f3w niezb\u0119dne jest rozpoznanie hydrogeologiczne. Trzeba ustali\u0107 mi\u0119dzy innymi po\u0142o\u017cenie i sezonowe wahania zwierciad\u0142a w\u00f3d podziemnych, wsp\u00f3\u0142czynnik filtracji grunt\u00f3w, kierunki przep\u0142ywu, wielko\u015b\u0107 infiltracji oraz przewidywane straty na parowanie.<\/p>\n\n\n\n Bez takiej analizy trudno stwierdzi\u0107, czy projektowany zbiornik rzeczywi\u015bcie zwi\u0119kszy retencj\u0119 u\u017cyteczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n W praktyce inwestycyjnej nale\u017cy zatem odej\u015b\u0107 od uto\u017csamiania ka\u017cdej powierzchni wody z pozytywnym efektem retencyjnym.<\/p>\n\n\n\n Zbiornik powinien by\u0107 oceniany poprzez zmian\u0119 bilansu wodnego<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 powoduje.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi dzi\u0119ki niemu zatrzymujemy wod\u0119, kt\u00f3ra w przeciwnym razie szybko opu\u015bci\u0142aby zlewni\u0119, a nast\u0119pnie mo\u017cemy j\u0105 wykorzysta\u0107 w okresie niedoboru \u2014 uzyskujemy rzeczywist\u0105 warto\u015b\u0107 retencyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi natomiast wykonujemy zag\u0142\u0119bienie przecinaj\u0105ce zwierciad\u0142o w\u00f3d podziemnych, zwi\u0119kszamy powierzchni\u0119 swobodnego lustra wody i w konsekwencji zwi\u0119kszamy parowanie zasob\u00f3w, kt\u00f3re wcze\u015bniej pozostawa\u0142y w gruncie, efekt mo\u017ce by\u0107 odwrotny od zamierzonego.<\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cda woda widoczna na powierzchni jest nowym zasobem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To jedno z najwa\u017cniejszych rozr\u00f3\u017cnie\u0144, jakie powinno towarzyszy\u0107 planowaniu retencji.<\/p>\n\n\n\n Zanim zapadnie decyzja o budowie zbiornika retencyjnego, nale\u017cy odpowiedzie\u0107 na podstawowe pytanie: sk\u0105d fizycznie b\u0119dzie pochodzi\u0142a woda, kt\u00f3ra ma go nape\u0142nia\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie trzeba ustali\u0107:<\/p>\n\n\n\n Dopiero na tej podstawie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 rzeczywist\u0105 efektywno\u015b\u0107 inwestycji.<\/p>\n\n\n\n Polityka retencyjna nie powinna polega\u0107 na maksymalizacji liczby zbiornik\u00f3w ani ich \u0142\u0105cznej pojemno\u015bci. \u015arodki finansowe, przestrze\u0144 i zasoby wodne s\u0105 ograniczone, dlatego potrzebna jest hierarchizacja przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 retencyjnych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W pierwszej kolejno\u015bci powinny by\u0107 realizowane dzia\u0142ania, kt\u00f3re przy mo\u017cliwie niskich kosztach przynosz\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 \u0142\u0105czn\u0105 korzy\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie powoduj\u0105 najmniejsze negatywne skutki \u015brodowiskowe.<\/p>\n\n\n\n W rolnictwie szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce mog\u0105 by\u0107 zatem miejsca, w kt\u00f3rych jednocze\u015bnie wyst\u0119puj\u0105:<\/p>\n\n\n\n okresowy nadmiar wody, istniej\u0105ca infrastruktura odwadniaj\u0105ca, odpowiednie warunki gruntowe, mo\u017cliwo\u015b\u0107 przechwycenia odp\u0142ywu, zapotrzebowanie na wod\u0119 w p\u00f3\u017aniejszej cz\u0119\u015bci sezonu oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania zbiornika do dodatkowych funkcji \u015brodowiskowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W takich lokalizacjach zamiast budowa\u0107 system retencyjny od podstaw mo\u017cna cz\u0119\u015bciowo przekszta\u0142ci\u0107 istniej\u0105cy system odwadniaj\u0105cy w system regulowanego obiegu wody<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W tym kierunku powinna ewoluowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c filozofia gospodarowania wod\u0105 na terenach rolniczych.<\/p>\n\n\n\n Historyczne pytanie brzmia\u0142o:<\/p>\n\n\n\n Jak szybko odprowadzi\u0107 nadmiar wody z pola?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesne powinno brzmie\u0107:<\/p>\n\n\n\n Jak regulowa\u0107 wod\u0119 w taki spos\u00f3b, aby odprowadzi\u0107 j\u0105 wtedy, gdy rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje jej nadmiar, ale zatrzyma\u0107 mo\u017cliwie du\u017c\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107 wtedy, gdy mo\u017ce by\u0107 potrzebna p\u00f3\u017aniej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oznacza to przej\u015bcie od melioracji rozumianej g\u0142\u00f3wnie jako odwodnienie do melioracji regulowanej<\/strong>, wykorzystuj\u0105cej mi\u0119dzy innymi sterowanie odp\u0142ywem drenarskim, zastawki, lokalne zbiorniki, mokrad\u0142a, retencj\u0119 glebow\u0105 oraz \u2014 tam, gdzie pozwalaj\u0105 na to warunki \u2014 ponowne wykorzystanie zgromadzonej wody.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to likwidacji odwodnienia. Na gruntach ci\u0119\u017ckich nadal jest ono niezb\u0119dne do prowadzenia produkcji rolniczej. Chodzi o zmian\u0119 sposobu zarz\u0105dzania systemem: z mo\u017cliwie szybkiego odprowadzania wody na **kontrolowanie momentu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dlaczego nie ka\u017cda zatrzymana woda jest korzy\u015bci\u0105? Retencja nie zawsze oznacza korzy\u015b\u0107 W debacie dotycz\u0105cej gospodarowania wod\u0105 poj\u0119cie \u201eretencji\u201d jest zazwyczaj przedstawiane jako jednoznacznie pozytywne. Im wi\u0119cej wody zatrzymamy, tym lepiej \u2014 takie uproszczenie coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 zar\u00f3wno w dyskusji publicznej, jak i przy planowaniu konkretnych inwestycji. Tymczasem z punktu widzenia gospodarki wodnej samo…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":229,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=228"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228\/revisions\/233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spolkawodna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Nie ka\u017cda retencja jest taka sama<\/h2>\n\n\n\n
Retencja dla rolnictwa jest potrzebna, ale wymaga ogromnych ilo\u015bci wody<\/h2>\n\n\n\n
Pojemno\u015b\u0107 zbiornika to dopiero pocz\u0105tek<\/h2>\n\n\n\n
Niewykorzystany potencja\u0142 obszar\u00f3w zmeliorowanych<\/h2>\n\n\n\n
Retencjonujmy przede wszystkim tam, gdzie wyst\u0119puje zasilanie<\/h2>\n\n\n\n
Zbiornik mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 funkcj\u0119<\/h2>\n\n\n\n
Parowanie nie zawsze nale\u017cy interpretowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako strat\u0119<\/h2>\n\n\n\n
Kiedy zbiornik mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 przeciwko retencji?<\/h2>\n\n\n\n
Dziura z wod\u0105 w ziemi nie zawsze jest retencj\u0105<\/h2>\n\n\n\n
Najpierw bilans wodny, p\u00f3\u017aniej inwestycja<\/h2>\n\n\n\n
\n
Retencj\u0119 nale\u017cy planowa\u0107 wed\u0142ug hierarchii korzy\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Od melioracji odwadniaj\u0105cych do melioracji regulowanych<\/h2>\n\n\n\n